Нефритниот жад, познат како пунаму во Нов Зеланд, е меѓу најжилавите природни материјали на Земјата. Истражувачката Наталија Селјутина од Универзитетот во Отаго ја проучува неговата микроструктура за да открие што му овозможува да издржува кршење.
Селјутина потекнува од Сибир, каде што нефритот има силно културно и семејно значење. Нејзиниот интерес за карпите е поврзан и со приказните што ѝ ги раскажувала баба ѝ, припадничка на домородната заедница Удмурти.
Во истражувањето таа ги анализира ситните зрна и влакнестата структура на пунаму. Минералот амфибол самиот по себе не е исклучително цврст, но неговите издолжени и испреплетени структури го зајакнуваат материјалот, слично на арматурата во некои керамички материјали.
Во 2024 година Селјутина користела синхротронски извор на зрачење во Тајван, каде што со помош на честички забрзани до високи енергии ја испитувала кристалната и молекуларната структура на примероците. Станува збор за прва студија на микроструктурата на нефритниот жад изведена со синхротронска технологија.
Истражувањето е поттикнато и од маорските мајстори за обработка на пунаму. Нивната проценка кои парчиња се најпогодни за резба речиси целосно се совпаднала со научните мерења на отпорноста на кршење. Тоа покажува дека традиционалното знаење, стекнувано преку искуство и сетила, може да даде вредни насоки за современата наука.
Научниците откриле и дека звучните бранови можат да помогнат во проценувањето на внатрешните нечистотии и пукнатини во каменот. Таквата метода би можела да им овозможи на резбарите подобро да го избираат материјалот и да го намалат отпадот.
Подлабокото разбирање на влакнестата структура на пунаму би можело да придонесе кон создавање нови материјали со отпорност на корозија слична на керамиката и отпорност на кршење поблиска до металите. Таквите својства се особено важни за опремата што би се користела во суровите услови на вселената, иако практичната примена допрва треба да се развие.
