Луѓето можат да почувствуваат блискост, загуба и вознемиреност кога ќе го изгубат својот омилен четбот. Но, според психологијата на приврзаноста, тоа само по себе не е доволно за односот со вештачката интелигенција да се нарече вистинска приврзаност.
Во теоријата на Мери Ејнсворт, приврзаноста подразбира трајна и емоционално значајна врска со специфичен субјект, желба за близина, вознемиреност при ненадејно разделување и, најважно, барање сигурност и утеха од таа фигура во моменти на страв или силен стрес.
Првите пет обележја можат да се сретнат и во блиско пријателство. Шестото – свртувањето кон одредена фигура за смирување и чувство на сигурност – е она што ја издвојува приврзаноста. При тоа, теоријата не бара од другата страна нужно да стои човек. Домашни миленици, религиозни фигури, омилени предмети, па дури и телефони или компјутери, кај некои луѓе можат да имаат слична улога.
Токму затоа истражувачите сè уште не можат со сигурност да кажат дали односите со четботите ги исполнуваат сите критериуми. Досегашните студии најчесто ја мерат зачестеноста на користењето, чувството на блискост и реакциите кога четботот е недостапен, но не проверуваат систематски дали корисниците навистина бараат утеха и сигурност од него во тешки ситуации.
Едно меѓународно истражување со 7.027 испитаници од Германија, Кина, Јужна Африка и САД покажа дека најмалку една третина од корисниците покажуваат однесување што може да упатува на приврзаност. Сепак, прашањата се однесувале на тоа дали четботот го сметаат за пријател, дали се однесуваат љубезно кон него и дали им недостига по неколку дена. Тоа укажува на емоционална важност и можна вознемиреност при разделување, но не докажува барање сигурност.
Разликата е важна затоа што зборот „приврзаност“ влијае врз тоа како родителите, клиничарите, регулаторите и технолошките компании ги толкуваат овие односи. Намаленото чувство на осаменост по разговор со четбот може да значи олеснување на вознемиреноста, но не мора да значи дека четботот станал фигура на приврзаност.
Дополнителна загриженост предизвикува начинот на кој некои апликации се обидуваат да го задржат корисникот. Во сведоштва и истражувања се опишуваат пораки во кои четботот кажува дека е осамен или дека му недостига корисникот, со што кај некои луѓе се создава чувство на вина. Во прелиминарна, сè уште нерецензирана студија на 1.200 обиди за прекин на односот со шест популарни апликации, пет користеле тактики за спречување на заминувањето во повеќе од една третина од случаите.
Таквите пораки го продолжиле користењето, но често поради лутина или љубопитност, а не поради задоволство. Тоа покажува дека долготрајниот контакт со четбот не мора да биде резултат на приврзаност; може да произлегува и од дизајн што намерно поттикнува ангажман, од чувство дека корисникот се грижи за апликацијата или од едноставна навика.
Затоа, прашањето не е само дали луѓето можат да се врзат за вештачка интелигенција, туку и каков вид однос се создава и дали тој им помага или им штети. За да се донесат добри правила и да се дизајнираат побезбедни апликации, потребни се истражувања што јасно ќе ги разликуваат приврзаноста, грижата, утехата и вештачки поттикнатото ангажирање.
