Активните жлебови на Марс долго време ги збунуваат научниците. Иако потсетуваат на ерозивни канали создадени од вода на Земјата, условите на Марс — ниските температури и исклучително ретката атмосфера — не дозволуваат долготрајно присуство на течна вода на површината.
Нова студија, достапна како предпечатeње на arXiv, укажува дека жлебовите во областа Сизифови Кави, близу јужната поларна капа, можеби се создаваат од сезонски мраз од јаглерод диоксид. Истражувачите ги анализирале податоците од спектрометрите CRISM на орбитерот Mars Reconnaissance Orbiter и OMEGA на Mars Express.
Набљудувањата не покажале спектрален потпис на воден мраз во близина на активните жлебови во пролетта, кога сезонскиот мраз од јаглерод диоксид исчезнува. Солите и глините, кои често се поврзуваат со дејство на вода, биле забележани на висорамнини и рабови на кратери, но не и во зоните каде што се формираат жлебовите.
Научниците ја разгледале и можноста за таканаречениот механизам на Киферови гејзери. Во текот на зимата, проѕирен слој од сув мраз го покрива темното тло. Кога пролетната сончева светлина ќе го загрее тлото, јаглерод диоксидот под мразот сублимира и создава притисок. Тој може да го пробие мразот и да исфрли гас, песок и прашина, создавајќи темни дамки на површината.
Сепак, временската рамка не се совпаѓа. Темните дамки поврзани со гејзерите се појавуваат кон крајот на зимата и достигнуваат врв околу пролетната рамноденица, додека активноста на жлебовите започнува дури во средината или кон крајот на пролетта.
Затоа, истражувачите предлагаат поинаков процес: флуидизација на мразот од јаглерод диоксид. При сублимацијата, гасот може да се однесува како воздушна перница, слично на површината на маса за воздушен хокеј. Така, насобраниот сув мраз и материјалот од почвата полесно се лизгаат по падините и формираат брзи текови што ги засекуваат жлебовите.
Доколку ова објаснување се потврди, ќе покаже дека површински форми слични на оние на Земјата можат да настанат со сосема поинаква физика. На Марс ерозијата може да се одвива без капка течна вода, поттикната од сезонското замрзнување и сублимирање на атмосферскиот јаглерод диоксид.
