Реките можеби пренесуваат значително повеќе микропластика во светските океани отколку што покажуваа досегашните проценки, предупредува нова студија објавена во списанието „Science“.
Микропластиката опфаќа честички со големина од 1 до 5.000 микрометри. Таа настанува со распаѓање на поголеми пластични предмети, но потекнува и од бои, козметички производи и други материјали. Од копното честичките навлегуваат во реките, а потоа стигнуваат до морските екосистеми, каде што можат да бидат проголтани од животни и да ги нарушат синџирите на исхрана.
Истражувачкиот тим, предводен од Хехао Чин од Пекиншкиот универзитет, развил модел што ги следи речните услови на дневно ниво. Моделот ги усогласува податоците добиени со различни методи и големини на мрежи, а вклучува и дневни податоци за врнежите, речниот проток, временските услови и користењето на земјиштето. За негово обучување биле употребени 1.386 мерења на микропластика од реки ширум светот.
Според пресметките, во 2022 година реките пренеле околу 263.000 метрички тони микропластика во океаните. Приближно 96 проценти од ова количество потекнувало од земји од глобалниот југ, додека Југоисточна и Источна Азија придонеле со повеќе од половина од вкупната количина. Реката Јангце била најголемиот поединечен извор.
Студијата покажала и дека обилните врнежи можат нагло да го зголемат изнесувањето на микропластика од речните сливови. Интензивните дождови ги носат честичките од површината, ги ослободуваат оние заробени во почвата и повторно го раздвижуваат пластичниот отпад наталожен во речните корита. Истражувачите овој краткотраен пораст го нарекуваат „пулсно збогатување“.
Научниците предупредуваат дека почестите екстремни врнежи поврзани со климатските промени би можеле дополнително да ги засилат овие налети на загадување. За да се ограничи проблемот, потребни се построги мерки уште upstream — со намалување на производството на пластика и подобро управување со отпадот пред тој да стигне до реките.
