Сукралозата и оштетувањето на ДНК: што покажуваат доказите

Истражување од 2023 година отвори прашања за можните здравствени ризици од сукралозата, вештачки засладувач познат и по брендот Splenda. Научниците тогаш испитувале сукралоза-6-ацетат, хемиски сродно соединение што може да се појави како нечистотија при производството, но тоа не е исто што и самата сукралоза.

Во лабораториски експерименти, сукралоза-6-ацетатот предизвикал знаци на оштетување на генетскиот материјал во култивирани човечки крвни клетки. Истражувачите пријавиле резултати што упатуваат на прекини во ДНК-влакната. Во одделен модел на човечко цревно ткиво, и сукралозата и сукралоза-6-ацетатот ја нарушиле цревната бариера, односно врските меѓу клетките што го спречуваат несаканото преминување на материи во крвотокот.

Сепак, овие наоди се добиени во лабораторија. Тие покажуваат дека супстанцијата може да претставува потенцијална опасност при директна изложеност на клетки, но не докажуваат дека секојдневното консумирање сукралоза предизвикува оштетување на ДНК кај луѓето.

Подоцнежните анализи дополнително ја усложнија сликата. Европската агенција за безбедност на храната (EFSA) во 2026 година оцени дека соединенијата откриени во претходни испитувања кај стаорци можеби биле нечистотии што веќе постоеле во дадената сукралоза, а не нужно производи создадени при варењето. Тоа значи дека експериментите кај животни не докажуваат дека истиот процес се случува и кај луѓето.

Во сеопфатната проценка објавена во февруари 2026 година, EFSA го задржа прифатливиот дневен внес на сукралоза од 15 милиграми по килограм телесна тежина. Според проценетата изложеност на населението, внесот останува под ова ниво. Агенцијата ги разгледала и резултатите за можни оштетувања на ДНК, но заклучила дека употребата на сукралозата како прехранбен адитив не претставува генотоксичен ризик во одобрените услови.

И поново истражување, објавено во август 2026 година, ги испитувало комерцијалните производи со сукралоза преку повеќе тестови на клетки и животни. Повеќето испитувања не покажале мутации или оштетувања на хромозомите, а тестирањето кај генетски изменети глувци не покажало зголемување на следените мутации. Еден тест регистрирал сигнали на оштетување на ДНК во некои ткива, но авторите навеле дека резултатите тешко се толкуваат и дека целокупниот доказ не упатува на генотоксичност. Дел од авторите биле поврзани со производителот Tate & Lyle или со компанијата Intertek, што е важен контекст при оценувањето на студијата.

Постојат и истражувања за други можни ефекти на сукралозата, но тие не се доказ за оштетување на ДНК. Во рандомизирана студија од 2025 година, пијалаците со сукралоза го зголемиле протокот на крв во хипоталамусот во споредба со вода, а во однос на шеќерот учесниците пријавиле поголема глад. Станувало збор за краткорочни реакции, а не за доказ дека сукралозата предизвикува долгорочно зголемување на телесната тежина.

Посебна систематска анализа од 2026 година, која опфатила 23 рандомизирани испитувања, дала мешани резултати за влијанието врз регулирањето на шеќерот во крвта. Овие прашања за апетитот и метаболизмот треба да се разликуваат од тврдењето дека сукралозата ја оштетува ДНК.

EFSA посочила и на одделна неизвесност при долготрајно загревање на сукралозата на високи температури. Во одредени услови може да настанат други соединенија чии здравствени ефекти не се доволно разјаснети. Затоа агенцијата не ја потврдила безбедноста на предложеното проширување на употребата на сукралоза во одредени печива. Ова прашање се однесува на производи што можат да се создадат при загревање, а не е потврда на наодите за сукралоза-6-ацетат.

Најпрецизниот заклучок засега е дека лабораториската студија укажала на потенцијално важни ефекти од сукралоза-6-ацетатот, но не докажала дека вообичаеното консумирање сукралоза предизвикува исто оштетување кај луѓето. Регулаторните проценки во 2026 година ја сметаат сукралозата за безбедна во рамките на одобрената употреба, додека прашањата за нечистотиите, загревањето и можните метаболички ефекти остануваат предмет на понатамошно истражување.