Како да се прочита ракопис што не може безбедно да се одвитка? Истражувачите испитале дали оловото во мастилото може да помогне скриениот текст да се разликува од изгорената подлога. Во лабораториски доказ на концепт, тие виртуелно одвиткале и прочитале текст од специјално изработен модел-свиток со рендгенска томографија. Тоа е резултат со модел, а не прочитан текст од оригинален свиток од Херкуланеум.
Зошто оловото го прави текстот повидлив?
Папирусот е материјал налик на хартија, направен од срцевината на растението папирус, кое расте покрај Нил. Кај карбонизиран свиток, јаглеродното мастило и подлогата речиси подеднакво ги апсорбираат рендгенските зраци. Затоа буквите тешко се издвојуваат на снимката. Оловото ги апсорбира зраците посилно и може да го зголеми контрастот, односно разликата меѓу мастилото и подлогата, со што се подобрува односот меѓу сигналот и шумот во снимката.
За да ја проверат идејата, истражувачите направиле модел од современ египетски папирус и мастило со растворлива оловна сол. Го карбонизирале, а потоа го снимале со лабораториски рендгенски систем. На моделот откриле текст и при најниското испитано количество олово: 25 µg/cm². Тоа било и најниското ниво што го тестирале, па резултатот не покажува колку помало количество може да се открие.
Што може да значи ова за оригиналните свитоци?
Рачен уред за рендгенска флуоресценција открил олово во моделот. Ова отвора можност таков уред да служи за првично проверување на древни свитоци, за да се издвојат оние што можеби се посоодветни за детално снимање. Но проверката била демонстрирана на модел, а скенирањето било рачно; за примена врз свитоците треба да се развие поефикасен или автоматизиран пристап.
Главното ограничување е што не е утврдено дали олово има во конкретните оригинални свитоци од Херкуланеум. Тие се кревки, а директното тестирање со скапо синхротронско зрачење е отежнато, па истражувањето останало на лабораториски модел. Не е утврдено ни од каде би дошло оловото во античкото мастило: можно е да било внесено при сушењето. Значи, не е докажано дека техниката ќе открие текст во оригиналните свитоци.
Можната вредност на методот е во тоа што библиотеката во Херкуланеум содржи дела што не биле пренесени преку вообичаеното препишување во манастири. Ако пристапот успее и со оригиналите, би можел да помогне во истражувањето на тие текстови. Засега, студијата покажува дека текст може да се прочита во модел со оловно мастило; не известува за ново прочитан ракопис од библиотеката.
Научна основа и ограничувања
Лабораториски доказ на концепт со модел-свиток; рендгенска томографија и рачна рендгенска флуоресценција
Примерок: unknown.
- Испитувањето е доказ на концепт со лабораториски модел, а не демонстрација дека оловото е присутно во сите, или во кој било од конкретните, свитоци на Херкуланеум.
- Најниското откриено ниво, 25 µg/cm 2, е и најниското ниво што било испитано; изворот не утврдува колку пониско може да се детектира текст.
- Рачното скенирање со рендгенска флуоресценција било демонстрирано на модел; трудот вели дека треба да се развие поефикасен или автоматизиран начин за скенирање на свитоците.
- Не е утврдено од каде дошло оловото во античкото мастило; можно е да било внесено при сушењето.
- Трудот наведува дека не може лесно директно да се тестираат кревките оригинални свитоци со скапо синхротронско зрачење. Затоа примената врз оригиналните текстови останува можност, а не веќе покажан резултат.
- Истражувањето е објавено на 16 септември 2026 година; резултатот не е ново известување за пронајден текст во оригинален свиток.
