Еден мал, фрагментарен фосил долго време имал голема улога во приказната за потеклото на летот кај инсектите. Rhyniognatha hirsti, стар околу 408 милиони години, се сметал за најстар познат инсект и за ран летачки инсект. Новото повторно испитување ја оспорува таа поставеност: зачуваните делови не овозможуваат сигурно да се класифицира како инсект, па фосилот повеќе не е соодветна временска референтна точка за еволуцијата на инсектите. Отстранувањето на таа точка ја поместува минималната старост што ја поддржуваат фосилите за крилестите инсекти за приближно 80 милиони години. Тоа не кажува точно кога се појавил летот.
Зошто овој фосил бил толку важен?
Фосилот бил пронајден во карпа од раниот девон и повеќе од две децении служел како клучна временска референтна точка во молекуларните филогении на инсектите. Филогенија е приказ на еволутивните сродства меѓу групи организми; во овој случај, староста на фосилот помагала да се постави временска граница во реконструкциите на еволуцијата на инсектите. Ако фосилот не припаѓа на групата за која се користел, таа временска граница треба повторно да се процени.
Претходната класификација зависела од толкувањето на мандибулите, односно виличните делови. Нивната форма била сметана за кратка и двозглобна, што го поврзувало фосилот со група во која се вбројуваат сребренките и крилестите инсекти. Двозглобноста тука значи дека мандибулата се смета дека има два зглоба. Истражувачите го провериле ова толкување со конфокална ласерска микроскопија — методот со кој го испитале фосилот. Не нашле преден зглобен лежишен дел, обележје што би ја поддржало вистинската двозглобност. Затоа, оваа особина повеќе не дава сигурна основа за сместување на фосилот во споменатата група.
Што покажува споредбата со други членконоги?
Истражувачите повторно ја разгледале и можноста фосилот да е сроден со миријаподите — група членконоги во која спаѓаат стоногалките. Некои обележја што порано се наведувале како доказ за таква сродност, според новото толкување, поверојатно се набори на надворешниот скелет. Мандибулите, исто така, немаат јасна базална плочка од видот што се очекува кај миријаподите. Овие наоди ја ослабуваат конкретната класификација како миријапод, но сами по себе не утврдуваат друга прецизна припадност.
Текстуално објаснување на приказот
- Сличности со безкрилни шестоножни членконоги
- Сличности со миријаподи
- Не е поддржана конкретна линија
Сличности со безкрилни шестоножни членконоги → Не е поддржана конкретна линија: споредба
Сличности со миријаподи → Не е поддржана конкретна линија: споредба
Пошироката споредба открила сличности со безкрилни шестоножни членконоги и со миријаподи. Но комбинацијата од слични обележја не дозволила фосилот да се додели на конкретна линија на членконоги со вилици. Токму тоа е клучната неизвесност: зачуваните делови нудат неколку споредливи карактеристики, но не и сигурен заклучок за потеклото. Авторите заклучиле дека Rhyniognatha hirsti не може да се смести во групата на современи инсекти.
Што значи поместувањето на староста?
Кога еден фосил се отстранува од временска реконструкција, најстарата сигурна граница што таа ја поддржува може да се смени. Во овој случај, авторите проценуваат дека минималната старост на крилестите инсекти се поместува за приближно 80 милиони години. „Минимална старост“ не е точниот датум на појавата: тоа е најраното време што доказите во конкретната реконструкција можат да го поддржат. Затоа наодот не докажува дека летот се појавил подоцна во точно определена година или период; покажува дека овој фосил повеќе не може да служи како сигурен доказ за толку рано потекло.
Ограничувањето е важно. Станува збор за еден фрагментарен фосил, а зачуваните делови не овозможуваат сигурно да се утврди неговиот идентитет. Резултатот го менува она што може да се тврди врз основа на овој примерок; сам по себе не го датира почетокот на летот кај инсектите. Во доставениот извадок не се наведени бројот на примероци ниту деталите за подготовката и скенирањето. Студијата е објавена во Scientific Reports на 18 септември 2026 година, но статусот на стручна рецензија не е потврден.
Научна основа и ограничувања
Морфолошко повторно испитување и споредбена анализа на фосил со конфокална ласерска микроскопија
Испитуван модел: Rhyniognatha hirsti, фрагментарен девонски членконог; поточната таксономска припадност останува неутврдена.
Примерок: unknown.
- Истражувањето се однесува на еден фрагментарен фосил, па неговиот идентитет не може со сигурност да се утврди од зачуваните делови.
- Наодот ја менува минималната старост што ја поддржува овој фосил; сам по себе не утврдува точен датум кога се појавил летот кај инсектите.
- Во доставениот извадок не се наведени бројот на примероци ниту деталите за подготовка и скенирање.
- Статусот на стручна рецензија не е потврден
